Geri Yürüyen Haberci: Merkür Retrosunun Asıl Hikayesi

Açık bir gece, balkonda ya da bir tepenin üstünde, gökyüzünü haftalardır izleyen birini düşün. Telefonu cebinde, ama bu kez bakmıyor. Batıdaki o küçük, parlak noktayı takip ediyor. Güneş battıktan hemen sonra ufka yakın beliren, kısa süre sonra kaybolan bir ışık. Her gece biraz daha yukarıda, biraz daha solda görünüyor. Bu kişi onu bir hafta boyunca aynı yönde, sabırla ilerlerken izledi.

Sonra bir akşam tuhaf bir şey oluyor. Işık duruyor. Ertesi gece daha da geride. Sanki haftalardır ileri yürüyen biri, durup arkasına bakmış, sonra geldiği yoldan geri dönmeye başlamış. Şimdi sen olsan ne düşünürdün? Gökyüzünde en hızlı giden şeyin bir anda yavaşlayıp geri kayması. İnsan zihni bu boşluğu boş bırakmaz, hemen bir hikaye doldurur. Ve bu yıldızın hikayesi, binlerce yıldır hep aynı yerden başlar: bir habercinin, durup geri dönüşünden.

En hızlı koşan

Önce gökyüzüne bakalım, çünkü hikayenin kökü orada.

Bu küçük ışık aslında bir gezegen, Merkür. Güneş'e en yakın duran, ona en sıkı sarılan gezegen. Bu yakınlık onu gökyüzünün en aceleci cismi yapar. Bütün gezegenler ağır ağır süzülürken Merkür koşar. Güneş'in çevresindeki turunu yaklaşık seksen sekiz günde tamamlar, yani bizim bir yılımız ona dört yıldan fazla gelir. Gökte hiç oyalanmaz, hep bir yere yetişiyormuş gibi görünür.

İşte bu yüzden onu izlemek zordur. Hep Güneş'in yakınında durduğu için, ya gün doğmadan az önce doğuda, ya gün battıktan az sonra batıda, kısacık bir süre görünür. Sonra ışığın içinde kaybolur. Yakalaması güç bir gezegendir. Tam tarif edemeden gider.

Ama yılda birkaç kez, o aceleci gezegen yavaşlar. Yıldızların arasında durur, sonra geri kaymaya başlar. İşte bizim "Merkür retrosu" dediğimiz şey budur.

Geri gitmeyen geri yürüyüş

Şimdi dürüst olalım, çünkü burada güzel bir yanılsama var.

Merkür aslında hiçbir yere geri gitmez. Yörüngesinde her zaman aynı yönde, durmadan ileri ilerler. Geri yürüdüğünü görmemizin sebebi, gezegenin değil, bizim hareketimizdir. Dünya da Güneş'in çevresinde döner, ama Merkür'den daha dıştaki, daha geniş bir yolda. Belli dönemlerde Dünya, iç şeritteki Merkür'ü hızla içten geçer.

Bunu bir yol benzetmesiyle düşün. İki araba aynı yönde gidiyor, ama sen içteki hızlı şeritte, yanındaki araba dış şeritte daha yavaş. Onu geçerken, bir an için o yavaş araba sana doğru değil, geriye doğru gidiyormuş gibi görünür. Oysa o da ileri gidiyordur, sadece senin hızın farklıdır. Gökyüzünde olan tam olarak budur. Dünya, Merkür'ü geçerken, arka plandaki yıldızlara göre Merkür bir süre geri kayıyormuş gibi görünür. Sonra Dünya onu geride bırakır, ve haberci yeniden ileri yürür gibi görünür.

Bu döngü yılda yaklaşık üç ya da dört kez tekrarlanır, her seferinde aşağı yukarı üç hafta sürer. Yani gökyüzünün nadir bir kazası değil bu, düzenli bir nefes alışı. Çıplak gözle gökyüzünü okuyan insanlar bunu binlerce yıl önce fark etti. Neden olduğunu açıklayamadılar, ama gördüler. Ve gördükleri şeye bir hikaye giydirdiler.

Tanrıların habercisi

Romalılar bu gezegene Merkür adını verdi, Yunanlar Hermes derdi. İkisi de aynı işin tanrısıydı: haber taşımak.

Onu hep aynı görüntüyle hayal ettiler. Ayağında küçük kanatlı sandaletler, elinde ucu iki yılanla sarılmış bir asa. Bir dağdan öbürüne, gökten yere, tanrılardan insanlara haber götüren oydu. O kadar hızlıydı ki kimse onu dururken hayal etmedi. Hep yolda, hep bir mesajla, hep bir yere yetişirken. Yolların, tüccarların, sözün ve mektubun tanrısıydı. Bir anlaşma yapıldıysa, bir laf ağızdan ağıza dolaştıysa, bir haber yola çıktıysa, hep onun bir parmağı vardı işin içinde.

İlginç olan, bu bağın bugüne kadar yaşamış olması. Bir çok dilde haftanın bir günü hâlâ bu tanrının adını taşır. Fransızca mercredi, İspanyolca miércoles, İtalyanca mercoledì, yani Çarşamba. Hepsi Merkür'ün günü demek. Haftanın ortasındaki o gün, binlerce yıl boyunca habercinin günü sayıldı. Mektup yazmaya, anlaşma yapmaya, yola çıkmaya en uygun gün.

Şimdi bu görüntüyü gökyüzüne geri koy. Hayatı boyunca koşan, hiç durmayan haberci, yılda birkaç kez yavaşlıyor. Duruyor. Geldiği yoldan geri dönüyor. Gökyüzünde olan tam da bu. En hızlı tanrı, bir an için arkasına bakmak üzere duruyor.

Günah keçisi haberci

Burada biraz gülümseyelim, çünkü bugünlerde bu zavallı haberciye epey yükleniyoruz.

Bir mesajı yanlış kişiye attıysan, suç onun. Kahveni döktüysen, kesin retro yüzünden. Eski bir sevgili durup dururken "naber" yazdıysa, açıkçası bunda biraz haklı olabiliriz, ama yine de suç onun. Anahtarını unuttuysan, telefonun donduysa, internet kesildiyse, otobüsü kaçırdıysan, hepsi habercinin geri yürümesinden. Sosyal medya bu üç haftayı her yıl bir bahane şenliğine çeviriyor. Zavallı Merkür. Binlerce yıl hiç şikayet etmeden koştu, birkaç kez yavaşladı, biz de bütün dağınıklığımızı onun sırtına yıktık.

Biraz haksızlık ediyoruz ona. Çünkü kahve dökmek, mesajı karıştırmak, otobüs kaçırmak retro olmasa da olan şeyler. Sadece o üç hafta boyunca bir sebebe bağlama isteğimiz artıyor, gökyüzü de bize hazır bir isim veriyor.

Ama burada House of Zij'in duruşunu net koyalım, çünkü çoğu metin tam bu noktada ya korkutmaya ya alay etmeye kayar. Merkür retrosu bir felaket değil. Yıldız seni hiçbir şeye zorlamaz. Yaptığı tek şey, bir frekansı öne çıkarmak. Ve bu dönemin frekansı şu: geri dönüş. Belki de o geri yürüyüş bir ceza değil, bir hatırlatma.

Geri dönenler dönemi

Düşün, sen de koşa koşa bir yere giderken cüzdanını düşürsen ne yaparsın? Geri dönersin. Kaybolmuş değilsin, aksine, yolda bıraktığını almaya gidersin.

Astrolojik gelenek Merkür retrosunu tam böyle okur. Bu üç hafta, yeni şeylere atılmak için değil, eskiye dönmek için bir zamandır. Merkür sözün, bilginin, bağlantının gezegeni olduğu için, retroya geçtiğinde bu alanlar yeni baştan kurulmak yerine gözden geçirilmek ister. Dikkat et, bu dönemde araya hep "yeniden" kelimesi girer. Yeniden düşün, yeniden bak, yeniden bağlan, yarım kalanı yeniden ele al.

O yüzden bu üç hafta boyunca eskiler geri gelir. Bir zamanlar konuştuğun biri aklına düşer, hatta belki sana yazar. Aylar önce başlayıp bıraktığın bir iş kapını çalar. Söylemen gerekip de söyleyemediğin bir cümle, tam o günlerde dilinin ucuna gelir. Bunlar tesadüf gibi görünür, ama dönemin doğasıyla uyumludur. Haberci geldiği yoldan geri yürürken, sen de istemeden kendi yoluna geri bakarsın.

Bunu bir aksilik gibi yaşamak da mümkün, bir fırsat gibi yaşamak da. Aynı dönem, acele eden için engelli bir yol, durup bakan için geri dönüş daveti olur.

Merkür geri yürürken ne yaparsın

Diyelim takvime baktın ve Merkür retroya girdi. Bu üç haftayı nasıl geçirirsin?

Önce, yeni ve geri dönüşü zor adımlarda biraz yavaşla. Önemli bir mesajı göndermeden önce iki kez oku, çünkü bu dönemde sözün karışmaya, yanlış anlaşılmaya eğilimi artar. Bir sözleşme imzalayacaksan ince yazıları atlama. Pahalı bir cihaz, yeni bir telefon alacaksan, mümkünse birkaç hafta bekle. Bunlar büyük yasaklar değil, sadece yavaşlamış bir habercinin yanında gösterilecek küçük nezaketler.

İkincisi, gözden geçirmeyi bir yük değil, bir armağan say. Bu dönem yeni şeyler kurmak için en parlak zaman olmayabilir, ama yarım kalmışı bitirmek için neredeyse hiç bu kadar uygun olmaz. Çekmecede unuttuğun bir proje, kapatamadığın bir hesap, tamamlamadığın bir cümle. Hepsi şimdi senden ilgi ister.

Üçüncüsü, eskiye dönmenin değerini hatırla. Aklına düşen o eski dosta yaz. Konuşmadan kapanan bir meseleyi usulca aç. Çoktan affettiğini sandığın ama hâlâ içinde duran birine bir bak. Haberci geri yürürken, bu hareketler akıntıya karşı değil, akıntıyla beraber olur.

Haberci yine döner

O geceye, balkondaki gözlemciye dönelim. Haftalardır ileri yürüyen ışığın bir akşam durup geri kaydığını gördü. İlk anda bir tuhaflık, hatta küçük bir tedirginlik hissetti, çünkü en hızlı giden şeyin yavaşladığını görmek insanı huzursuz eder. Ama gökyüzüne bakmaya devam ederse, üç hafta sonra o ışığın yeniden döndüğünü, yeniden ileri yürüdüğünü de görecek. Haberci hiçbir yere kaybolmamıştı. Sadece bir süre geriye baktı.

Belki retro buna yarıyor. Geri yürümek her zaman kaybolmak değildir. Bazen yolda düşürdüğün bir şeyi almak içindir. Çok hızlı koşarken görmediğin, ama hep orada duran bir şeyi. Üç hafta sonra haberci yine hızlanacak, sen de farkına varmadan eski tempona döneceksin. Tek fark, bu kez cebinde, dönüp aldığın küçük bir şey olabilir. Söyleyemediğin bir söz, bitirdiğin bir iş, ya da nihayet bıraktığın bir yük.