Bu gece gökyüzüne bakarsan Ay'ı göreceksin. Belki dolunay, belki ince bir hilal. Eski Yunanlılar için o Ay bir cisim değildi, bir kadındı. Adı Selene'ydi. Her gece aynı dağa, aynı mağaraya, orada uyuyan tek bir adama inerdi: ona bakmak, sonra şafak sökmeden geri dönmek için. Şimdi sana o adamın kim olduğunu ve bir tanrıçanın neden sonsuza dek uyuyan birine sadık kaldığını anlatayım.

Geceyi taşıyan kadın

Selene bir Titandı, Olympos tanrılarından daha eski bir kuşaktan geliyordu. Ağabeyi Helios güneşi her gün doğudan batıya çekerdi, kız kardeşi Eos şafağın kızılını gökyüzüne saçardı. Selene'ye ise gece düşmüştü. Helios'un altın arabası batıda denize indikten sonra o gümüş arabasına biner, başında bir hilal taç, omuzlarından dökülen peçesiyle gökyüzünü baştan başa kat ederdi.

Düşün bir, herkes uyurken tek başına uyanık kalan bir tanrıça. Bütün dünya karanlığa gömülürken ışığı taşıyan tek kişi. Belki de bu yüzden yalnızlığı en derin bilenlerden biriydi. Çünkü ışığı taşıyan görür ama görülmez. Helios'a herkes bakar, güneşi görmemek elde değil. Ama Ay'a uzun uzun bakan azdır. İşte bu kadın, bir gece, Latmos dağının üstünden geçerken aşağıya baktı.

Latmos'ta uyuyan adam

Latmos bugünkü Türkiye'nin batısında, Bafa Gölü'nün üstünde yükselen gerçek bir dağdır. Eskiler oraya sonradan "Ay'ın âşık olduğu dağ" dediler. O dağın bir mağarasında bir genç adam uyuyordu, adı Endymion'du. Bir anlatıda çoban, bir başkasında avcı, bir diğerinde kraldı. Ama hepsinin ortak yanı şuydu: öyle güzeldi ki onu bir kez gören bir daha unutamazdı.

Selene onu o gece gördü. Mağaranın ağzında, ay ışığının düştüğü yerde uzanmıştı, yüzü rüyasında bile dingindi. Tanrıça arabasını durdurdu, aşağı indi, eğildi ve ona baktı. Mit der ki o bakışla âşık oldu. Ama belki âşık olmadan önce ona imrendi. O huzura, o teslimiyete. Hep nöbette olan biri, hayatında bir kez bile nöbet tutmamış birine bakıyordu.

Sonra gelen kısmı mit üç ayrı yoldan anlatır. Kimine göre Selene Zeus'a yalvardı, kimine göre bu uykuyu Endymion kendisi diledi, kimine göre de bir cezaydı. Hangisi doğru olursa olsun sonuç değişmez. Endymion Latmos mağarasında sonsuz bir uykuya yattı, yaşlanmadan, ölmeden, hep aynı genç yüzle. Ve Selene her gece gökyüzünü kat ederken bir kez daha aynı mağaraya, aynı uyuyan sevgiliye iner oldu.

Sahip olamadan sevmek

Şimdi düşün bu nasıl bir sevgidir. Selene her gece geliyor, Endymion hiç uyanmıyor. O eğiliyor, ona dokunuyor, belki gördüklerini fısıldıyor, ama Endymion duymuyor. Sevgili orada, kollarının arasında, yine de erişilmez. Bu, sahip olamadan sevmenin en saf hâlidir. Selene onunla bir hayat kuramaz, ama onu kaybetmez de. Aşk burada bir buluşma değil, bir nöbet olur. Tek taraflı, sessiz, ama hiç kesintisiz.

Eski Yunanlılar buna bir detay daha eklediler ve en güzeli de bu. Dediler ki Selene ile Endymion'un elli kızı oldu. Uyuyan bir adamdan elli çocuk. Akıl bunu çözemez, çünkü bu bir simgedir. Eski Yunan'da iki olimpiyat arası elli ay sürerdi. Yani Selene'nin elli kızı aslında ayın elli döngüsüdür: gökyüzünde doğan, dolan, eksilen ve yeniden doğan. Bir kez bu gözle bakınca dolunaya eskisi gibi bakamazsın. Çünkü o dolunay, bir tanrıçanın her gece inişinden doğmuş bir çocuktur.

Belki sen de hayatında bir kez Selene oldun. Birini sevdin ama o seni göremedi. Her gece o aynı kapıya indin, baktın, dokunamadın, sabah geri çekildin ve ertesi gece yine geldin. Karşılık görmeden, ama vazgeçmeden. Ya da belki Endymion'sun. Bir dönem uykuya çekildin, kendine bir mağara buldun. Etrafındakiler belki "neden uyanmıyorsun" diye seslendi. Ama o uyku boşa değildi. Endymion'un uykusu bir ölüm değil, bir korunmaydı. Bazen ruhun da böyle bir mağaraya ihtiyacı olur.

Bu gece yatağına uzandığında gökyüzünde Selene'nin geçtiğini düşün. O gümüş araba bir yerlerde bir mağaraya iniyor, uyuyan birine bakıyor. Belki o uyuyan, bu gece, biraz da sensin. Gözlerini kapatmaktan korkma. Bazı sevgiler senin uyanık olmanı beklemez, sen dinlenirken de sürer. Uyku bir kayıp değildir. Bazen sevilmenin en sessiz hâlidir.

İyi geceler. Uykuya dalarken yalnız olmadığını bil, gökyüzü bu gece de seni usulca izliyor.