Loki, İskandinav mitolojisinin en şaşırtıcı figürlerinden biridir, çünkü ne tam bir tanrıdır ne tam bir dev. Snorri Gylfaginning 33'te onu tanrılar arasında sayar ama hemen ekler: babası dev Fárbauti, annesi Laufey ya da Nál. Aesir'lerle kan bağı Odin üzerinden kurulur, çünkü Snorri'ye göre Odin ve Loki birbirine "kan kardeşi" (fóstbróðir) yemini etmiştir.

Bu yarı dışarıdan oluş Loki'yi yapan şeydir. O Asgard sofrasında oturur ama köküyle başka bir yere bağlıdır. Kendisinden de söz ederken hep çelişkili bir tını taşır.

Snorri onu "yakışıklı ve güzel, ama doğası kötülüğe yatkın" diye tanımlar. Bu tanım Hıristiyan etkisi taşır; çünkü Snorri'nin yazdığı 13. yüzyılda İzlanda iki yüz yıldır Hıristiyandı ve eski tanrıları yargılamadan anlatması güçtü.

Ama daha eski metinler farklı bir Loki gösterir. Şiirsel Edda'da o tanrıları sürekli sıkıntıdan kurtaran kişidir. Þrymskviða'da Thor'un çekici çalındığında çözümü Loki bulur.

Skáldskaparmál'da tanrıların büyük hazinelerinin, Thor'un çekicinin, Odin'in mızrağının, Freyr'in gemisinin yapımını dolaylı yoldan o sağlar. Sorun çıkarır, ama çözümü de o getirir. Bu trickster figürün klasik özelliğidir: hareket başlatan, kapalı düzeni açan.

Loki'nin asıl yeteneği şekil değiştirmektir. Snorri Gylfaginning 42'de unutulmaz bir hikaye anlatır. Bir dev usta Asgard'ı kuşatan duvarı yapmayı teklif eder, karşılığında Freyja'yı, Güneş'i ve Ay'ı ister.

Tanrılar onun süreyi tamamlayamayacağını düşünüp kabul eder. Ama dev, atı Svaðilfari'nin yardımıyla işi bitirmek üzeredir. Tanrılar paniğe kapılır.

Loki o zaman dişi bir kısrağa dönüşür, Svaðilfari'yi çayıra çağırır, atı bir bütün gece oradan uzak tutar. Sonra dokuz ay sonra Loki bir taya doğum yapar: sekiz ayaklı Sleipnir, dünyanın en iyi atı, Odin'in bineği.

Bu hikaye Loki'yi çok katmanlı yapar. Dişiye dönüşür, anne olur, bir aygırın çocuğunu taşır. Bedensel ve toplumsal cinsiyetin sınırını çiğner.

Lokasenna'da Odin ve Loki birbirini sınır aşmakla suçlar; bu sahnede ikisinin de seiðr yaptığı, dişil enerjiye girip çıktığı imlenir. Eski İskandinav toplumu bu sınırı katı çizerdi, mit ise akışkan. Loki bedeninde durduğu yere göre balık olur, sinek olur, yaşlı bir kadın olur (Baldr meselesinde Þökk adıyla).

Kimlik onun için bir kıyafettir, ihtiyaç görürse değiştirir.

Baldr'ın ölümü Loki'yi bir noktadan ötekine taşıyan dönüm noktasıdır. Baldrs draumar ve Snorri'nin uzun anlatısına göre, ışık tanrısı Baldr kötü rüyalar görmeye başlayınca annesi Frigg bütün varlıklardan ona zarar vermeyeceklerine yemin ister. Bir bitkiyi atlar, ökseotunu.

Loki bunu öğrenir, kör tanrı Höðr'a bir ökseotu dalı tutuşturur, Höðr farkında olmadan kardeşini öldürür. Tanrılar arasında ilk gerçek ölüm, ilk gerçek yas budur.

Baldr'ın ölümünden sonra Loki kaçtı. Snorri Gylfaginning 50'de yakalanışını anlatır. Tanrılar onu bir dağın altında üç taş üzerine zincirlediler.

Zincir olarak oğlu Narfi'nin bağırsaklarını kullandılar; mit burada acımasızdır. Yüzünün üstüne zehir damlatan bir yılan astılar. Karısı Sigyn elinde bir tasla bekledi, zehri taşa damlattı; ama tas dolunca boşaltmaya gittiğinde zehir Loki'nin yüzüne damlardı ve onun kıvranmaları yeryüzünde depremlere yol açardı.

İskandinavlar depremi böyle açıkladı.

Loki orada Ragnarök'e, yani dünyanın sonuna kadar yatar. Völuspá ve Vafþrúðnismál o günü anlatır. Ragnarök geldiğinde Loki zincirlerinden kurtulacak, ölüler ülkesinden gelen Naglfar adlı gemiyi (ölü tırnaklarından yapılma) kullanacak ve Aesir'lere karşı savaşacak.

Heimdallr'la karşılıklı birbirini öldürecekler. Tanrılar dünyası alev alacak. Sonra Völuspá der ki, yeni bir dünya yükselir, Baldr geri döner.

Loki'nin yıkıcılığı bile bir döngünün parçasıdır.

Anlatının önemli bir kıvrımı şu: Loki kesinlikle "şeytan" değildir. Hıristiyan çağı onu Şeytan'la özdeşleştirmeye çalıştı ama yanlış bir okumadır. Loki, kapalı bir sistemin kendini yenilemesi için gereken çatlaktır.

Tanrıların onu cezalandırması bir adalet değil, sistemin kendini koruma refleksidir. Mit'in derinliği şudur: o çatlak olmasaydı, Aesir'ler bile tek tip bir donukluğa düşerdi. Loki'nin varlığı, tanrıların bile değişmesi gerektiğini hatırlatır.

Loki bugüne ne söyler? Astrolojide hem Merkür'ün zekice hilelerine hem Uranüs'ün ani kırılmalarına dokunur. İkizler'in çok dilliliği, Kova'nın kuralı esnetme dürtüsü onun enerjisidir.

İçimizdeki Loki, kapalı bir düzenin için tıkadığı an devreye giren sestir. Bir ilişki rutinleştiğinde, bir kariyer dondurduğunda, bir kimlik biçim kazandı diye değişmeye direndiğinde, içimizden bir ses tatsız bir soru fısıldar. O ses Loki'dir. Hoş değildir, çoğu zaman bizi rahatsız eder, ama ona kulak vermemek sistemi kemikleştirir.

Modern derinlik psikolojisinde trickster figürü tam bu rolü oynar. Jung'tan beri analistler trickster'ı bireyleşmenin (individuation) zorunlu bir bekçisi olarak okur. Loki olmadan tanrıların hiçbiri olgunlaşmaz.

Onun olgunlaşmamış hali yıkıcı olabilir, kibrini geçen bir aşağılama tonu vardır, sınır tanımaz. Ama olgunlaştığında, yaratıcı bir kırılganın açıcısıdır. En zarif sanatçılar, en iyi öğretmenler, en güçlü dönüşüm rehberleri içinde bir parça Loki taşır.

Düzeni kıracak kadar dışarıda, ama yeniden inşaya katkıyı verecek kadar içeride. Mit bize şunu öğretir: bir sistemdeki çatlağı şeytanlaştırmak yerine, onun ne öğretmek istediğini sormak. Çatlak olmadan ışık nereden girer?