Ev, kadınlık, koruma, neşe
Arketip: Eşiği koruyan dişi
Ücretsiz dinleme
Aslandan kediye
Bastet'in hikayesi tek bir biçimde başlamaz, çünkü o ikiye bölünmüş bir tanrıçanın yumuşak yüzüdür. Eski Krallık dönemine (MÖ 2700 civarı) ait erken tasvirlerde Bastet aslan başlı bir tanrıça olarak resmedilir, vahşi ve savaşçıdır. O dönemde Sekhmet ile büyük ölçüde örtüşür, ikisi bazen aynı tanrıçanın iki yüzü gibi anılır.
Yüzyıllar geçtikçe bir şey değişti. Geç Dönem'e (MÖ 700'lerden sonra) doğru Bastet, evcil kedi başıyla tasvir edilmeye başlandı. Kediler bu sırada Mısır toplumunda ayrı bir yer kazanıyordu.
Heredot Mısır gezisinde, Mısırlıların evlerindeki kedilere ne kadar değer verdiklerini anlatır. Bir kedi öldüğünde tüm aile kaşlarını traş edermiş; bir köpek öldüğünde ise tüm vücut tüylerini. Heredot ayrıca Bubastis kentindeki Bastet tapınağında yapılan büyük festivali kendi gözleriyle gördüğünü yazar.
Aslan başlı tanrıçadan kedi başlı tanrıçaya geçiş, bir alçaltma değil bir farklılaşmadır. Mısırlı sonunda şuna karar verdi: Sekhmet'in vahşeti ve Bastet'in evciliği, aynı dişil gücün iki ayrı yüzüdür. Bastet, pençeleri olan ama o pençeleri evi savunmak için kullanan tanrıçaydı.

Bubastis'in nehirden gelen kalabalığı
Bastet'in kült merkezi, Nil deltasındaki Bubastis kentiydi; Mısırca adı Per-Bast, yani "Bastet'in evi" idi. Heredot, bu kentin yıllık festivalini Mısır'daki en büyük festival olarak tanımlar.
Onun anlatımına göre, Mısır'ın dört bir yanından insanlar kayıklarla Nil üzerinden Bubastis'e gelirdi. Yolculuk boyunca müzik çalınır, kadınlar el çırpar, şarkı söyler, dans ederdi. Heredot festivale 700 bin kişinin katıldığını yazar; rakam abartılı olsa bile devasa bir kalabalık olduğu açıktır.
Bubastis'e vardıklarında büyük kurbanlar sunulur, bol şarap içilir, gece gündüz şenlik yapılırdı. Festival neşenin, dansın, müziğin, kadın enerjisinin bayramıydı.
Bastet'in tapınağı Bubastis'te çift duvarla, etrafında bir kanalla çevriliydi. Tapınağın yakınında bir kedi mezarlığı bulunurdu. Modern arkeologlar Bubastis ve Beni Hasan gibi yerlerde yüz binlerce mumyalanmış kedi keşfetti.
Kediler yalnız sevilen hayvanlar değil, kutsal varlıklardı; onlar Bastet'in dünyadaki uzantısı sayılırdı. Bir kedi öldürmek, kasıtsız bile olsa, ağır cezayı gerektirirdi.
Sistrum, parfüm ve kapı eşiği
Bastet'in sembolleri onun yumuşak ama korumacı doğasını taşır. En sık bir elinde sistrum tutarken görülür; sistrum bir tür çıngıraktır, sallandığında küçük metal halkaların çıkardığı bir ses çıkar. Mısırlı için bu ses kutsaldı; tanrıçanın varlığını çağıran ve kötü enerjileri uzaklaştıran bir sesti.
Diğer elinde sık sık bir aegis ya da süslü bir gerdanlık tutar.
Yanında küçük yavru kediler tasvir edilir, ayağında ise küçük kedi figürleri olabilir. Bunlar onun annelik yönünü gösterir. Mısırlı için Bastet, ev hayatının, kadınların doğum sürecinin, çocukların hastalıklardan korunmasının tanrıçasıydı. Bir kadın doğum yaparken, bir bebek hastalandığında, Bastet'in adı anılır, küçük bir Bastet heykelciği eve konurdu.
Bir başka önemli yönü parfüm ve yağdı. Bastet'in adı bazı yorumlara göre bas (parfüm kabı) ile ilişkilidir. Tapınakta yapılan kutsal yağlar, koku karışımları onun adıyla anılırdı. Mısırlı için koku, görünmez olanın varlığını duyuran bir şeydi, tıpkı tanrıçanın kendisi gibi. Onun yumuşak gücü görünmezdir, ama varlığı hissedilir.
Sınırını koruyan yumuşaklık
Bastet bugün bize ne söyler? İçimizdeki Bastet, sınırı pençeli olan ama gündelik halinde yumuşak kalabilen bir gücü temsil eder.
Modern okumalarda Bastet sık sık dişil enerjinin sağlıklı bir yüzü olarak okunur. O ne sürekli savaş halinde olan Sekhmet'tir, ne de kendini tümüyle silen pasif bir figür. Bastet, normalde mırıldayan, evi sıcak tutan, çocukları kollayan bir kedidir, ama tehlikede pençesini çıkarmaktan da çekinmez. Bu denge nadirdir ve değerlidir.
Bastet'in mesajı şu: yumuşak olmak güçsüz olmak değildir. Bir evi sıcak tutmak, küçük zevkleri korumak, müziği, dansı, parfümü, hayvanları sevmek, bunlar zayıflığın belirtisi değil, hayatın asıl dokusudur. Vahşi olunması gereken anlarda da vahşi olunabilir; pençeler vardır, ama her zaman çıkık değildirler.
Bastet'in pençesi savunma içindir, saldırı için değil. Onun bilgeliği şudur: kendi alanını koruyan biri, dışarısına da güvenle açılabilir. Sınırı olmayan yumuşaklık eziliyor, sınırı olan yumuşaklık ise hayatı dolduruyor.
İçindeki ses
Yumuşaklıkla pençenin aynı bedende yaşadığı arketip. Hazzı, zarafeti ve sınırı bir arada tutan dişil zekâ. Modern okumada öz bakım ve kendi alanını koruma kapasitesinin sesidir.
"Bubastis'e yapılan şenlik, Mısır'ın en kalabalık ve en neşeli bayramıdır." Herodot, Tarihler, II.60.
Kaynaklar: Heredot, Tarihler II · Piramit Metinleri · Bubastis Tapınağı yazıtları · Beni Hasan kedi mumyaları arkeolojik kayıtları · Geç Dönem hieratik papirüsleri

Bu okuma hakkında soru sorabilirsin
Hypatia (Bilge Astrolog) Bastet hakkında sorularını yanıtlar

