Inanna Sümer dilinde anılırdı, Akkadlar ona İştar dedi, Fenikeliler Astarte adını verdi. Hepsi aynı çekim alanını işaret eder: gökyüzünde Güneş'ten sonra en parlak görünen şey, yani Venüs gezegeni. Mezopotamyalı için bu yıldız iki kez doğardı, biri şafaktan önce, biri günbatımından sonra.

Bu yüzden Inanna iki yüzlü sayılmazdı, iki yönlü sayılırdı. Aynı tanrıça, aynı gün içinde aşkın ve savaşın iki ayrı kıyısında durabilirdi.

Onun şehri Uruk'tu. Bugün Güney Irak'ta, Fırat'ın eski yatağına yakın, dünyanın bilinen ilk büyük kentlerinden biri. Uruk'un kalbinde Eanna tapınağı vardı; ad anlam olarak "göğün evi" demekti.

Sümer kral listesinde Uruk hanedanı uzun anlatılır ve Gılgamış'tan çok önce kentin kuruluşu, tanrı An'ın kızı ya da kimi kaynakta Sin'in (ay tanrısının) kızı sayılan Inanna ile özdeşleşir.

Şair Enheduanna onun en eski adlandırılmış ses tonudur. MÖ 23. yüzyılda yaşamış, Akkad kralı Sargon'un kızı olan bu rahibe, Ur'daki ay tapınağında baş rahibelik yaparken Inanna için ilahiler yazdı.

" Edebiyat tarihinin bilinen ilk imzalı yazarı bir kadındır ve yazdığı şey Inanna'dır. Bu küçük gerçek bile bir şey söyler: Inanna'yı anlatabilen ses zaten bir yetki kazanmıştır.

Inanna'nın en sarsıcı miti yeraltına inişidir. Sümerce versiyonu "İnanna'nın Yeraltına İnişi" olarak bilinir, Akkadca daha kısa versiyonu ise "İştar'ın İnişi" adıyla okunur. İki anlatı arasında farklar vardır, ama omurga ortaktır.

Inanna bir gün yukarıdaki kulağını aşağıdaki kulağa çevirir, yani dikkatini ölüler diyarına yöneltir. Kız kardeşi Ereşkigal orada hüküm sürmektedir ve sebebi tartışılır: bir anlatıda kız kardeşinin kocasının cenazesine katılmak için gider, başka bir anlatıda yeraltının da hakimiyetini almak ister. Yola çıkmadan önce hizmetçisi Ninşubur'a tembih bırakır: eğer üç gün içinde dönmezsem, beni bulmak için tanrılara koş.

Yeraltının yedi kapısı vardır. Inanna her kapıda bir şey bırakmak zorunda kalır. İlk kapıda başındaki şugurra tacını, ikincide lapis lazuli kulak süslerini, üçüncüde göğsündeki taşları, dördüncüde altın yüzüğü, beşincide ölçü asasını ve şeritini, altıncıda kraliçeliğine ait giysiyi, yedinci kapıda da pala (kraliçe pelerini).

Çıplak ve eğilmiş halde Ereşkigal'in tahtına ulaşır. Yedi Anunna yargıcı ona ölümün gözüyle bakar, "bir ceset" olur ve duvara çakılır.

Üç gün geçer, Ninşubur tanrılara yalvarmaya başlar. Sırasıyla babası sayılan tanrılar geri çevirir onu. Sonunda Enki gelir.

Tırnağının altındaki kirden iki cinsiyetsiz yaratık biçimlendirir, kurgarra ve galaturra. Onları yeraltına yollar, Ereşkigal'i yatıştırmaları ve cesetten yaşamı geri istemeleri için. Yaratıklar bunu başarır.

Inanna geri döner, ama yeraltının kuralı vardır, hiç kimse hediye olmadan dönemez. Yerine kocası Dumuzi'yi gönderir, çünkü dönüşte onu yas tutarken değil tahtta otururken bulmuştur. Dumuzi yarı yıl yeraltında kalır, kız kardeşi Geştinanna öteki yarısını üstlenir.

Sümerli için mevsimler buradan doğdu.

Inanna'nın simgeleri onun gerilimini taşır. Sekiz uçlu yıldız Venüs'ün işaretidir; Mezopotamya silindir mühürlerinde yüz yıllar boyunca tanrıçanın yerini gösterir. Aslan onun bineği ve gücüdür, Enheduanna ilahilerinde "aslan üstüne çıkan kraliçe" diye anılır.

Kapı kamışı, yani sazdan örülmüş ikili dikme, Uruk Eanna tapınağının cephesinde durur ve Inanna'nın evine girişi simgeler. Sedir ona kutsaldır, çünkü uzun yaşar ve sert kokusuyla görünmez bir varlık gibi havada durur.

Tapınımı yalnızca Uruk'la sınırlı kalmadı. Akkad'da, Babil'de, Asur'un Ninive kentinde İştar adıyla ana tapınakları yükseldi. Asur kralı II.

Sargon'un dönemine ait Ninive İştar tapınağı (Emašmaš) yazıtlarda imparatorluğun koruyucu tanrıçası olarak anılır. İlginç olan şu: aynı tanrıça hem savaş tanrıçası hem aşk tanrıçası olarak çağrılırdı. Babilli askerler savaşa gitmeden önce ona kurban keserdi; aynı şehirde bir başka rahibe sınıfı tapınakta cinsel rite (kutsal evlilik töreni) yürütürdü.

Bu çelişki değildi, bütünlüktü. Tutkunun iki ucu aynı tanrının elindeydi.

Gılgamış Destanı'nın 6. tabletinde Inanna ondan evlenme teklif eder. Gılgamış reddeder, hem de sert bir şekilde, eski sevgililerinin hepsinin başına gelen kötü kaderi tek tek sayar ona.

Kraliçe öfkelenir, babası An'dan Gök Boğası'nı ister ve Uruk'a salar. Bu sahne, tanrıçanın gücünün hafife alınamayacağını anlatır. Inanna reddedildiğinde rüzgardır, kabul edildiğinde nehir.

Inanna bugüne ne söyler? Astrolojide Venüs ile özdeşleştiği için ilişkilerin, değerin, çekim alanının dilini taşır. Ama Mezopotamyalı Inanna, Yunan Aphrodite'sinden bir tık daha geniş, bir tık daha çelişkili bir figürdür. O hem aşkı yönetir hem savaşı, hem yıkar hem yapar, hem inişi yaşar hem dönüşü.

İçimizdeki Inanna, bir uçtan ötekine gidebilme kapasitesidir. Sabahyıldızı kadar başlatabilen, akşamyıldızı kadar derinleşebilen aynı kişi. Bir gün cesurca öne çıkıp ertesi gün geri çekilebilen, sınırını koyabilen, hayır diyebilen, ama aynı zamanda büyük bir tutkuyla bağlanabilen iç ses.

Inanna bize tek bir kıyıda durmamayı öğretir. Hem ışığa hem karanlığa giriş izni vardır onda.

Mitin asıl dersi inişinde gizli. Inanna yedi kapıda yedi yetkisini bırakır, çıplak olarak Ereşkigal'in tahtına varır. Yukarıda kraliçe olan, aşağıda hiç kimse olur.

Geri döndüğünde her şeyini geri alır, ama artık aynı kişi değildir. Hayatta bazen büyük geçişler bunu ister bizden: yetkilerimizi, rollerimizi, savunmalarımızı kapı kapı bırakmak. İner gibi görünürüz, oysa olan tek şey içerideki sahteliğin sıyrılmasıdır.

Çıkışta cebimizde tek bir şey kalır, kendimizi tanımış olmak.