Telipinu'nun hikayesi yazılı olarak elimize Boğazköy'de, yani eski Hattuşa'nın arşivlerinde bulunan çiviyazılı tabletlerden ulaştı. Tablet, M.Ö. 14. yüzyıla, Hitit İmparatorluğu'nun olgun dönemine tarihlenir. Hitit dilinde yazılmış bu metin bugün KUB XVII 10 ve paralel parçalar numarasıyla kataloglanmıştır. Akademik olarak "Telipinu Miti" diye anılır.

Telipinu, Hitit panteonunda fırtına tanrısı Tarhunna'nın oğludur. Tarhunna gök gürültüsünün ve yağmurun tanrısı, ülkenin koruyucusudur. Telipinu ise tarımın, ekinin, mevsim bereketinin tanrısıdır. Babasıyla oğlu birlikte hayatın sürmesini sağlar: biri yağmuru indirir, öteki onun değdiği yeri yeşertir.

Mit ilginç bir şekilde başlar. Tablet, bir gün Telipinu'nun öfkeyle harekete geçtiğini söyler. Neden öfkelendiği tam belli değildir, çünkü tabletin o kısmı kırıktır.

Belki bir adak unutulmuştur, belki bir saygısızlık olmuştur. Önemli olan şudur: tanrı kalktı, sandallarını telaşla, yanlış ayağa giydi, ve gitti. Sağ sandal sol ayağında, sol sandal sağda.

Çıkış öyle aceleydi ki ayak bile düzgün ölçülmedi.

Telipinu'nun çekilmesinden sonra her şey duruverdi. Tablet bunu şiirsel bir tekrarla anlatır. Buğday başak vermedi, arpa olgunlaşmadı.

Ocaklarda odun tüttü ama içindeki ısı kayboldu. Sürüler doğurmadı; doğurduklarına bakmadı. İnsan kadınları çocuğuna meme vermedi.

Tanrılar bile kendi sofralarında doyamadı. Hayat sanki devam ediyor gibi görünüyor, ama içi boştu.

Tanrılar toplandı ve Telipinu'yu aramaya koyuldu. Önce güneş tanrısı bir kartal yolladı. Kartal her dağı, her ovayı taradı; bulamadı.

Babası Tarhunna kendisi aramaya çıktı; o da bulamadı. Sonunda büyük tanrıça Hannahanna, yani "Büyük Ana", bir arıyı çağırdı. Tanrılar arıyı küçümsedi.

Hannahanna sözünü dinletti: küçük olan bazen büyüğün ulaşamadığı yere ulaşır.

Arı uzun uzun uçtu, sonunda Telipinu'yu Lihzina yakınlarındaki bir çayırda uyurken buldu. Arı tanrıyı el ve ayaklarından soktu, uyandırdı. Telipinu uyandığında öfkesi bir kat daha alevlendi; akarsuları durdurdu, evleri yıktı, daha büyük bir kıyamet çıkarttı. Arı bile onu daha kötü etmişti. Sorun, çekilmiş bir tanrıyı zorla geri getirmenin işe yaramadığıydı.

Tablet burada inanılmaz bir şey yapar: bir miti anlatırken bir ritüel reçetesine dönüşür. Tanrıça Kamrusepa, ki Hitit panteonunda büyü, şifa ve arınma tanrıçasıdır, devreye girer. Telipinu'nun öfkesini almak için bir ayin tarif eder. Bu ayin bugünkü modern okur için adeta bir terapi koreografisidir.

Kamrusepa önce tanrının önüne tatlı şeyler koyar: bal, üzüm, incir, hurma. " Ardından bir reçineli bir kazan yakılır; tanrının kötü huyu bu kazana akıtılır ve toprağın altına gönderilir.

Sonra Telipinu'nun sandalları doğru giydirilir. Yani sağ sandal sağ ayağa, sol sandal sol ayağa konur. Bu küçük ayrıntı mitin belki en güzel anıdır: çağrıya geldikten sonra tanrıya yeniden uyum kazandırılır.

Sonunda Telipinu yatışır, geri döner. Tablet onun dönüşünü şöyle anlatır: bir kartal kanat çırptı, Telipinu krala ve ülkeye yeniden hayat verdi; toprak yeşerdi, sürüler doğurdu, ocaklar tekrar ısındı.

Hitit ritüellerinde bu mit muhtemelen kuraklık dönemlerinde, kıtlık zamanlarında okunurdu. Mit bir hikaye değil, bir reçeteydi: çekilmiş hayatı geri çağırmanın koreografisi.

Telipinu bugün ne söyler? Astrolojide Merkür'ün Başak'taki düzen kuran yüzüne, Venüs'ün Boğa'daki kök bereketine dokunur. Ama mit kendi başına çok modern bir psikoloji taşır.

İçimizdeki Telipinu, hayatın bir noktada kendini geri çektiği o his. Depresif çekilmenin, motivasyon kaybının, bir nedeni anlaşılmayan içsel kuraklığın adı. Modern dilde buna burnout deriz, ya da hafif depresyon, ya da yaratıcı tıkanma.

Mit bu hali yargılamaz. Telipinu suçlu bir tanrı değildir, sadece çekilmiş bir tanrıdır. Bazen hayat sandallarını ters giyer ve gider.

Mitin asıl dersi geri dönüş yönteminde. Zorlamak işe yaramaz. Babası onu aradı bulamadı, kartal aradı bulamadı, arı buldu ama onu sokunca işler kötüleşti. Geri dönüş ancak doğru ritüelle, yani Kamrusepa'nın yumuşatma ayiniyle gerçekleşti. Hayatına bal sun, dedi tablet. Uyumsuz ne varsa düzelt. Acele etme.

Modern okumada bu şu demek: çekildiğin zamanda kendini kovalama. Tatlı şeylere yer aç. Vücudunun ritmine dön. Sandallarını ters giymişsen önce onu fark et, sonra düzelt. Telipinu gibi sen de çağrıyı duyduğunda dönersin. Toprak küstüğü kadar küser, sonra ısrarla yeşermek ister. Bu, bir Hitit tabletinin üç bin yıl sonra söylediği şey.